kripto ve hisse senedi piyasaları nereye gidiyor?

son haftalarda piyasalarda yaşanan dalgalanmada jeopolitik gelişmelerin etkisi öne çıksa da, bu hareketlerin arkasında son bir yılda biriken daha yapısal dinamikler bulunuyor.

kripto piyasalarında yaşanan sert düşüş ile hisse senedi piyasalarında “balon var mı yok mu?” tartışmalarının, son bir yılda yaşadığımız bazı önemli gelişmelerle yakından bağlantılı olduğunu düşünüyoruz. 

geçtiğimiz yıl ocak ayı sonunda Çinli DeepSeek teknoloji firmasının ABD’nin dev teknoloji şirketlerine kıyasla çok daha düşük maliyetle çip üretimi ve yapay zekâ uygulamalarını devreye alacağını açıklaması, ABD’de “muhteşem yedili” olarak adlandırılan büyük teknoloji firmalarını ciddi biçimde harekete geçirdi. artan rekabet baskısı, bu şirketleri kendi aralarında milyarlarca dolarlık stratejik anlaşmalar yapmaya yöneltti. 

bir yıl öncesine kadar yüksek likidite pozisyonlarıyla dikkat çeken bu firmaların, yaptıkları büyük ölçekli anlaşmaların finansmanında zorlanmaya başlaması; “acaba bu şirketler ayakta kalabilecek mi?” ve “teknoloji balonu patladı mı?” gibi tartışmaları beraberinde getirdi. 

ancak bilançolara baktığımızda teknoloji şirketlerinin kârlılıklarının ve beklenen kâr projeksiyonlarının hâlâ güçlü seyrettiğini görüyoruz. fiyat/kazanç oranları yükselmiş olsa da tarihsel ortalamaların aşırı üzerine çıkmış değil. üstelik teknoloji firmalarının geliştirdikleri yeni teknolojileri devreye alarak verimlilik artışı üzerinden kârlılıklarını yükseltecekleri dönemin henüz başındayız. ciddi verimlilik kazanımlarıyla desteklenen kâr artışlarının devam etme ihtimali yüksek görünüyor. 

hisse senedi piyasalarını belirleyen temel unsurlar küresel büyüme ve görece düşük faiz ortamıdır. Ortadoğu’da yaşanan savaş zaten kırılgan olan bu tablo üzerinde büyüme üzerinde aşağı, enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmaktadır. Hürmüz Boğazı'nın daha uzun süre kapalı kalması durumunda bu risklerin artması ve küresel ekonominin durgunluk ile enflasyonun beraberce olduğu stagflasyona girmesi kaçınılmaz olabilir. henüz bunu söylemek için erken. geçtiğimiz hafta yayınlanan OECD raporunda da benzer tahminler var. süreç uzar ve dünya bir stagflasyona giderse maalesef hisse senedi piyasaları için daha olumsuz bir tablo ortaya çıkacaktır.

kripto varlıklar tarafında ise değer kaybının arkasında farklı dinamikler bulunuyor. geçtiğimiz yıl yaz aylarında Trump yönetiminin çıkardığı ve stablecoin’lerin — yani karşılığında abd doları ya da abd tahvili bulunan kripto varlıkların — finansal kurumlar tarafından ihraç edilmesine imkân tanıyan düzenleme önemli bir kırılma yarattı. söz konusu GENIUS Act (Guiding and Establishing National Innovation for U.S. Stablecoins Act), ABD'de stablecoin'leri düzenlemek için çıkarılan federal bir yasadır.

bu gelişme, kripto piyasasında portföy kompozisyonunun değişmesine yol açtı. stablecoin’lerin öne çıkma ihtimali, Bitcoin ve Ethereum gibi piyasada büyük paya sahip varlıklarda taşınan uzun (long) pozisyonların çözülmesine neden oldu. fiyat artışı beklentisiyle alınmış pozisyonların kapanması, kripto portföylerinde stablecoin ağırlığının artmasına doğru bir geçişi beraberinde getirdi.

portföylerde bu değişim yaşanırken, Japonya’nın faiz artırma sürecine girmesi “carry trade” işlemlerini zora soktu. küresel likiditenin ana kaynağı olan düşük faizle Japonya’dan borçlanıp yüksek getirili piyasalara yönelen fonlar pozisyon kapatmaya başladı. bu süreç, küresel likiditeyi daraltarak kripto piyasalarında da yatırım imkânlarını sınırladı.

küresel likidite ile ilgili kaygıları artıran diğer önemli faktör ise abd merkez bankası başkan adayı Kevin Warsh’un geçmişte dile getirdiği bilanço küçültme yaklaşımının yeniden gündeme gelmesi oldu. olası bir bilanço daralması, riskli varlıklara giden likiditenin azalabileceği beklentisini güçlendirdi. ortadoğu’daki savaş likidite talebini artırarak altın gibi finansal varlıkların bir kısmında da satış getirdi

özetle, bugün hem hisse senedi hem de kripto varlık piyasalarında yaşanan hareketlerin yalnızca son haftaların dinamikleriyle açıklanamayacağını; son bir yılda atılan politika adımlarının ve değişen likidite koşullarının bir sonucu olduğunu düşünüyoruz

önümüzdeki süreçte başta hisse senedi ve kripto varlıklar olmak üzere finansal piyasaların yönünü yukarıda bahsettiğimiz gibi savaşın seyri ve özellikle Hürmüz Boğazı'nın durumu belirleyecek. son tahlilde, piyasa yönünü belirleyecek ana unsur yalnızca ekonomik göstergeler değil; jeopolitik gelişmelerin küresel büyüme, enflasyon ve faiz dengesi üzerindeki etkileri olacaktır